Αυτοδιοίκηση Πολιτών Δήμου Δράμας… Απορρίμματα

autodioikisi politon dramas logo1Σήμερα, περισσότερο από ποτέ άλλοτε, η διαφύλαξη του περιβαλλοντικού πλούτου και των φυσικών πόρων, σε συνδυασμό με την εξορθολογισμένη διαχείρισή τους και με κύριο άξονα τον αναντικατάστατο ρόλο του Δημόσιου Τομέα, μπορεί να είναι ο βασικότερος παράγοντας για την αντιστροφή της κατιούσας πορείας της οικονομικής δραστηριότητας και να αποτελέσει την ραχοκοκαλιά μιας βιώσιμης ανάπτυξης και το πλαίσιο αναφοράς μιας ανθρωποκεντρικής οικονομίας. Δεν νοείται διαφύλαξη του περιβάλλοντος χωρίς σε αυτή να περιλαμβάνεται η περιβαλλοντικά ορθή διαχείριση των απορριμμάτων.
Με αφορμή την ημερίδα του δήμου Δράμας με θέμα τη διαχείριση των αστικών απορριμμάτων καταθέτουμε δημόσια την πρόταση της παράταξής μας. Το πλήρες κείμενο της πρότασής μας βρίσκεται στην ιστοσελίδα https://www.facebook.com/autodioikisipoliton, στην ενότητα «σημειώσεις»

Προτείνουμε μια πολιτική διαχείρισης στερεών αποβλήτων που
• να στηρίζεται στην πρόληψη και στην ελαχιστοποίηση της παραγωγής αποβλήτων προς επεξεργασία και τελική διάθεση.
• να αναγνωρίζουν ρόλο και λόγο στις τοπικές κοινωνίες με το να δημιουργούν προϋποθέσεις ανάπτυξης επ’ ωφελεία του κοινωνικού συνόλου,
• να δημιουργεί θέσεις εργασίας και
• να μην συνεπάγονται πρόσθετα οικονομικά βάρη στον πολίτη

Προτείνουμε ένα μοντέλο διαχείρισης σύγχρονο και φιλικό στο περιβάλλον, με άξονες προτεραιότητας την αποκέντρωση των δραστηριοτήτων, τη μικρή κλίμακα, την ενθάρρυνση της κοινωνικής συμμετοχής, την αξιοποίηση του εγχώριου παραγωγικού δυναμικού και την διατήρηση του δημόσιου χαρακτήρα στη διαχείριση των απορριμμάτων.

Η πρόταση μας για ένα νέο σύστημα διαχείρισης των απορριμμάτων συντίθεται από:
Την επανακατάρτιση του Περιφερειακού Σχεδίου σε τοπικό-δημοτικό επίπεδο με βάση και τις υπάρχουσες υποδομές και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της περιοχής αναφοράς και συγκεκριμένους ποσοτικούς στόχους ώστε να δοθεί απόλυτη προτεραιότητα στις δράσεις σε επίπεδο δήμου, γειτονιάς, χώρων εργασίας και κατοικίας, με ανάπτυξη τοπικών διαχειριστικών σχεδίων που να εντάσσονται στο ευρύτερο περιφερειακό σχέδιο, με σκοπό την επαναχρησιμοποίηση και την ανάκτηση υλικών, μέσω της διαλογής στη πηγή, της ανακύκλωσης, της κομποστοποίησης μικρής κλίμακας και της ανάπτυξης δικτύου συλλογής ειδικών ρευμάτων αποβλήτων (π.χ. επικίνδυνα).

Στην κατεύθυνση αυτή προτείνεται η ανάπτυξη:
Κάθετων δράσεων :
• Κομποστοποίηση σε οικιακό, επιχειρησιακό και δημοτικό επίπεδο και διάθεσή τους στην τοπική γεωργική παραγωγή..
• Επέκταση των Προγραμμάτων Διαλογής στην Πηγή (χαρτί, αλουμίνιο, γυαλί και πλαστικό) με υποχρεωτική συμμετοχή υπηρεσιών, σχολείων, επιχειρήσεων) και πλήρη ανάπτυξη του συστήματος των 4 κάδων
• Επέκταση των σημείων συλλογής των Συστημάτων Εναλλακτικής Διαχείρισης, ώστε να είναι εύκολα προσβάσιμα στους πολίτες.
• Δημιουργία Πράσινων Σημείων συγκέντρωσης υλικών προς επαναχρησιμοποίηση –ανακύκλωση συνδεδεμένων με εμπορικά δίκτυα διάθεσής τους
• Προγράμματα χωριστής συλλογής ειδικών αποβλήτων με υποχρεωτική συμμετοχή των επιχειρήσεων.
• Τοπικής αξιοποίησης αδρανών υλικών
• Προμήθεια απορριμματοφόρων για την ανανέωση του στόλου

Οριζόντιων δράσεων:
• Ενημέρωση, προβολή και παροχή εξοπλισμού οικιακής κομποστοποίησης.
• Κοινωνικές δράσεις και επιλογή τιμολογιακών μέτρων για την προώθηση προϊόντων που παράγουν λιγότερα απόβλητα.
• Κίνητρα προς τον πολίτη για την συμμετοχή στα συστήματα διαλογής στην πηγή (ΔσΠ) και εναλλακτικής διαχείρισης.

Ταυτόχρονα σε επίπεδο διοίκησης
• Αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης-αξιολόγηση δεδομένων.
• Δημιουργία Βάσης δεδομένων ανά ΟΤΑ Περιφέρειας για την παραγωγή, διακίνηση, ανάκτηση, ανακύκλωση, επεξεργασία, διάθεση και αξιοποίηση επικινδύνων και μη επικινδύνων στερεών αποβλήτων.
• Αξιολόγηση συμβάσεων και επαναδιαπραγμάτευση των όρων συνεργασίας ιδιωτικού -δημόσιου τομέα στη διαχείριση απορριμμάτων (εντός του υπάρχοντος θεσμικού πλαισίου).
Διαχείριση απορριμμάτων

Η διασύνδεση ανάμεσα στην οικολογική και την οικονομική κρίση είναι μια σχέση ευθέως ανάλογη. Όσο εντείνονται οι ανταγωνισμοί που επιβάλλουν οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές τόσο η ληστρική εκμετάλλευση κοινωνίας και φύσης μεγαλώνει και εντείνεται ακόμα περισσότερο σε συνθήκες κρίσης, με αποτέλεσμα η περιβαλλοντική υποβάθμιση να ναρκοθετεί τις μελλοντικές συνθήκες παραγωγής και να σωρεύει τεράστιο κοινωνικό και περιβαλλοντικό κόστος.
Η περιβαλλοντική νομοθεσία και οι μηχανισμοί εφαρμογής της στην Ελλάδα ήταν πάντα ανεπαρκείς και παραγκωνίζονταν πλήρως όταν επρόκειτο για την διευκόλυνση των πάσης φύσεως μεγαλο-επενδυτών. Στην περίοδο δε που προηγήθηκε περάσαμε γρήγορα από την «πράσινη ανάπτυξη» στην πλήρη απαξίωση κάθε περιβαλλοντικού μέτρου και ελέγχου.
Η διαχείριση των απορριμμάτων ήταν από τους πρώτους στόχους στην προσπάθεια για ιδιωτικοποίηση βασικών κοινωνικών αγαθών και υπηρεσιών που ξεκίνησε τα τελευταία χρόνια, και που επιταχύνεται με τα μνημόνια και τους εφαρμοστικούς νόμους και οδηγεί όχι μόνο σε μια δραματική κλιμάκωση της περιβαλλοντικής καταστροφής αλλά και στην απώλεια δημόσιας περιουσίας και φυσικών πόρων απαραίτητων για την επιβίωση και την παραγωγή.

Ο Περιφερειακός Σχεδιασμός Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων και η μέχρι σήμερα εξέλιξη της υλοποίησης του, καταδεικνύουν αφενός την προχειρότητα και την σκοπιμότητα του σχεδιασμού και αφετέρου την αδυναμία εμπρόθεσμης υλοποίησης οποιασδήποτε φάσης του.
Η προχειρότητα του σχεδιασμού φαίνεται από την ουσιαστική ακύρωση της ΜΕΑ στον Δυτικό Τομέα με αποτέλεσμα όλα τα απορρίμματα να πρέπει να μεταφέρονται σε μεγάλες αποστάσεις, ενώ η σκοπιμότητα προκύπτει από την επιλογή της διαχείρισης σε περιφερειακό επίπεδο κάτι που «αναγκαστικά» οδηγεί τη διαχείριση των απορριμμάτων στους μεγάλους παίκτες που ουσιαστικά έχουν υποκαταστήσει το δημόσιο σε πολλούς τομείς. Η ανικανότητα των περιφερειαρχών που είχαν ως αρμοδιότητα την προώθηση της υλοποίησης του Περιφερειακού Σχεδιασμού δεν χρειάζεται αιτιολόγηση διότι είναι προφανές το εκπρόθεσμο σχεδόν σε κάθε χρονικό ορόσημο που είχε τεθεί. Από την άλλη μεριά, ειδικά στη Δράμα κανείς δεν κάνει κουβέντα για τα επικρεμάμενα πρόστιμα εξ αιτίας του καθυστερημένου κλεισίματος του ΧΑΔΑ της Δράμας τα οποία φυσικά θα κληθούν να πληρώσουν οι δημότες. Σημειωτέον, ο ΧΑΔΑ της Δράμας εξακολουθεί να λειτουργεί καθιστώντας τη Δράμα πανελλήνιο περιβαλλοντικό ρεζίλι, λαμβάνοντας υπόψη ότι ο Δήμαρχος Δράμας είναι και πρόεδρος της ΔΙΑΑΜΑΘ
Υποδομές διαχείρισης απορριμμάτων που χρηματοδοτήθηκαν από δημόσιες δαπάνες (εθνικές και ευρωπαϊκές) και για τις οποίες η ιδιωτική πρωτοβουλία δεν συνεισέφερε ούτε ένα ευρώ, παραδίδονται «με το κλειδί στο χέρι» σε ιδιώτες , προκειμένου αυτοί να τις λειτουργήσουν (Περίπτωση ΚΔΑΥ Δράμας), μετατρέποντας του δήμους σε άμισθους τροφοδότες τους.
Ο Περιφερειακός Σχεδιασμός προβλέπει την κατασκευή μιας πανάκριβης Μονάδας Επεξεργασίας Απορριμμάτων στην Αλεξανδρούπολη αφήνοντας «ανοιχτές» όλες τις τεχνολογίες, ακόμη και αυτή της καύσης. Οι διαβεβαιώσεις του Περιφερειάρχη και του προέδρου της ΔΙΑΑΜΑΘ ότι δεν θα επιλεγεί η μέθοδος της καύσης, δεν μπορούν να πείσουν ούτε τους πιο καλόπιστους. Όλοι γνωρίζουμε ότι η καύση ως μέθοδος διαχείρισης αποτελεί μια τοξική βόμβα για τους κατοίκους της Αλεξανδρούπολης.
Η μεθόδευση της κατασκευής αυτής της γιγάντιας μονάδας μέσω των αποικιοκρατικών Συμπράξεων Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) που στην ουσία κατασκευάζονται με χρήματα και εγγυήσεις του δημοσίου ενώ «επενδύονται» ελάχιστα ιδιωτικά κεφάλαια, παραχωρεί για πολλά χρόνια (ενδεικτικά 27 έτη) την διαχείριση των απορριμμάτων σε ιδιώτες. Δεν είναι παράξενο που υπέβαλλαν προσφορές οι «εθνικοί εργολάβοι» Archorodon Group, Intrakat, ΤΕΡΝΑ, J&P Αβαξ, ΜΕΤΚΑ, Άκτωρ. Από την άλλη μεριά, όποια μέθοδος διαχείρισης των απορριμμάτων και αν επιλεγεί, είναι σαφές ότι μια τεράστια Μονάδα Επεξεργασίας Απορριμμάτων είναι οικονομικά συμφέρουσα μόνο εφόσον υπάρχει δεσμευτικός όρος για την ποσότητα των απορριμμάτων που θα τροφοδοτείται. Όσο μεγαλύτερη η εγγυημένη ποσότητα που θα διαχειρίζεται τόσο μικρότερο το κόστος, όσο μικρότερη η εγγυημένη ποσότητα τόσο μεγαλύτερο το κόστος. Είναι προφανές ότι με την ιδιωτική διαχείριση των απορριμμάτων η επιλογές είναι τρεις: α) είτε η ανακύκλωση θα μείνει στάσιμη προκειμένου να εφοδιάζεται η ΜΕΑ με τις προσυμφωνημένες ποσότητες, β) είτε η ανακύκλωση θα προχωρήσει και θα πληρώνουμε στον ιδιώτη ρήτρα για απορρίμματα που δεν επεξεργάστηκε, και γ) είτε η ανακύκλωση θα προχωρήσει αλλά θα πληρώνουμε πανάκριβα τη διαχείριση μιας ολοένα και μικρότερης ποσότητας απορριμμάτων από μια γιγάντια μονάδα. Το παράδειγμα της Δανίας με το χαμηλό ποσοστό ανακύκλωσης και τις μεγάλες ποσότητες απορριμμάτων που αποτεφρώνονται, αναδεικνύει το μέγεθος του προβλήματος

Σήμερα, περισσότερο από ποτέ άλλοτε, η διαφύλαξη του περιβαλλοντικού πλούτου και των φυσικών πόρων, σε συνδυασμό με την εξορθολογισμένη διαχείρισή τους και με κύριο άξονα τον αναντικατάστατο ρόλο του Δημόσιου Τομέα, μπορεί να είναι ο βασικότερος παράγοντας για αναπτυξιακά μέτρα και να αποτελεί την ραχοκοκαλιά μιας βιώσιμης ανάπτυξης και το πλαίσιο αναφοράς μιας ανθρωποκεντρικής οικονομίας.

Προτείνουμε μια πολιτική διαχείρισης στερεών αποβλήτων που
• να στηρίζεται στην πρόληψη και στην ελαχιστοποίηση της παραγωγής αποβλήτων προς επεξεργασία και τελική διάθεση.
• να αναγνωρίζουν ρόλο και λόγο στις τοπικές κοινωνίες με το να δημιουργούν προϋποθέσεις ανάπτυξης επ’ ωφελεία του κοινωνικού συνόλου,
• δημιουργούν θέσεις εργασίας και
• να μην συνεπάγονται πρόσθετα οικονομικά βάρη στον πολίτη

Τι προτείνουμε
Προτείνουμε ένα μοντέλο διαχείρισης σύγχρονο και φιλικό στο περιβάλλον, με άξονες προτεραιότητας την αποκέντρωση των δραστηριοτήτων, τη μικρή κλίμακα, την ενθάρρυνση της κοινωνικής συμμετοχής, την αξιοποίηση του εγχώριου παραγωγικού δυναμικού και την διατήρηση του δημόσιου χαρακτήρα στη διαχείριση των απορριμμάτων.

Η πρόταση μας για ένα νέο σύστημα διαχείρισης των απορριμμάτων συντίθεται από:
Την επανακατάρτιση του Περιφερειακού Σχεδίου σε τοπικό-δημοτικό επίπεδο με βάση και τις υπάρχουσες υποδομές και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της περιοχής αναφοράς και συγκεκριμένους ποσοτικούς στόχους ώστε να δοθεί απόλυτη προτεραιότητα στις δράσεις σε επίπεδο δήμου, γειτονιάς, χώρων εργασίας και κατοικίας, με ανάπτυξη τοπικών διαχειριστικών σχεδίων που να εντάσσονται στο ευρύτερο περιφερειακό σχέδιο, με σκοπό την επαναχρησιμοποίηση και την ανάκτηση υλικών, μέσω της διαλογής στη πηγή, της ανακύκλωσης, της κομποστοποίησης μικρής κλίμακας και της ανάπτυξης δικτύου συλλογής ειδικών ρευμάτων αποβλήτων (π.χ. επικίνδυνα).

Στην κατεύθυνση αυτή προτείνεται η ανάπτυξη:
Κάθετων δράσεων :
• Ανάπτυξη της κομποστοποίησης σε οικιακό, επιχειρησιακό και δημοτικό επίπεδο και διάθεσή τους στην τοπική γεωργική παραγωγή..
• Επέκταση των Προγραμμάτων Διαλογής στην Πηγή (χαρτί, αλουμίνιο, γυαλί και πλαστικό) με υποχρεωτική συμμετοχή υπηρεσιών, σχολείων, επιχειρήσεων) και πλήρη ανάπτυξη του συστήματος των 4 κάδων
• Επέκταση των σημείων συλλογής των Συστημάτων Εναλλακτικής Διαχείρισης, ώστε να είναι εύκολα προσβάσιμα στους πολίτες.
• Δημιουργία Πράσινων Σημείων συγκέντρωσης υλικών προς επαναχρησιμοποίηση –ανακύκλωση συνδεδεμένων με εμπορικά δίκτυα διάθεσής τους
• Προγράμματα χωριστής συλλογής ειδικών αποβλήτων με υποχρεωτική συμμετοχή των επιχειρήσεων.
• Τοπικής αξιοποίησης αδρανών υλικών
• Προμήθεια απορριμματοφόρων για την ανανέωση του στόλου

Οριζόντιων δράσεων:
• Ενημέρωση, προβολή και παροχή εξοπλισμού οικιακής κομποστοποίησης.
• Κοινωνικές δράσεις και επιλογή τιμολογιακών μέτρων για την προώθηση προϊόντων που παράγουν λιγότερα απόβλητα.
• Κίνητρα προς τον πολίτη για την συμμετοχή στα συστήματα διαλογής στην πηγή (ΔσΠ) και εναλλακτικής διαχείρισης.

Ταυτόχρονα σε επίπεδο διοίκησης
• Αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης-αξιολόγηση δεδομένων.
• Δημιουργία Βάσης δεδομένων ανά ΟΤΑ Περιφέρειας για την παραγωγή, διακίνηση, ανάκτηση, ανακύκλωση, επεξεργασία, διάθεση και αξιοποίηση επικινδύνων και μη επικινδύνων στερεών αποβλήτων.
• Αξιολόγηση συμβάσεων και επαναδιαπραγμάτευση των όρων συνεργασίας ιδιωτικού -δημόσιου τομέα στη διαχείριση απορριμμάτων (εντός του υπάρχοντος θεσμικού πλαισίου).

Από το Γραφείο Τύπου